top of page

การเป็นนักดนตรีที่มีสุขภาพดี (Being a Healthy Musician)

รูปภาพนักเขียน: PGVIM wellness
PGVIM wellness
14 ส.ค.
ยาว 2 นาที

ผู้เขียน: Dr. George Waddell (Research Associate in Performance Science, Centre for Performance Science)


ตีพิมพ์ใน: วารสาร Upbeat (ฉบับ Autumn 2020), Royal College of Music (RCM)



เวลาที่เราคิดถึงสุขภาพ มักจะเป็นเรื่องง่ายเกินไปที่เราจะไปโฟกัสในสิ่งที่ไม่ดี เช่น เรื่องโรคภัยไข้เจ็บ บาดแผล อาการ ตัวเลขสถิติ การรักษา หรือการตรวจโรค ยิ่งเมื่อมีสถานการณ์โรคระบาด การโฟกัสเรื่องเหล่านี้ยิ่งเห็นได้ชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ตาม คำว่า "สุขภาพดี" ไม่ได้ถูกนิยามด้วยแง่ลบเหล่านี้เพียงอย่างเดียว เช่นเดียวกับที่เราไม่ได้ตัดสินว่าการแสดงดนตรีที่ดีคือการเล่นไม่ผิดโน้ตเลย

การมีสุขภาพดี คือการมีความสมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย จิตใจ และสังคม ซึ่งช่วยให้เราสามารถเติบโต ใช้ชีวิต และก้าวผ่านอุปสรรคขวากหนามต่างๆ ไปได้ ในฐานะนักดนตรี เราต้องเผชิญกับความท้าทายเฉพาะตัวมากมาย ทั้งการฝึกซ้อมและการสร้างสรรค์บทเพลงที่มีความซับซ้อนสูง ตลอดจนการเตรียมพร้อมรับความกดดันบนเวที


ดังนั้น เช่นเดียวกับที่เราใส่ใจในบทเพลง เครื่องดนตรี เทคนิค การตีความ และการแสดง เราต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษเพื่อให้ตัวเราเองอยู่ในสภาวะที่สมบูรณ์ที่สุด เพื่อการมีอาชีพสายดนตรีที่ยาวนานและมั่นคง


แนวทางปฏิบัติเพื่อสุขภาพที่ดีในแต่ละด้าน


การมีสุขภาพดีหมายถึงการลงมือทำและตัดสินใจในสิ่งเล็กๆ น้อยๆ ในแต่ละวัน โดยสรุปจากข้อแนะนำในหลักสูตร Healthy Musician, โครงการ Healthy Performer และเครือข่าย Healthy Conservatoires ดังนี้:


1. สุขภาพกาย (Physical Health)

สุขภาพกายที่ดีช่วยให้เรามีกำลังความสามารถในการทำสิ่งที่จำเป็น ในฐานะนักดนตรี เราต้องใช้ร่างกายอย่างหนัก:

  • ใส่ใจการใช้ร่างกาย: สังเกตท่าทางขณะทำงาน ไม่ว่าจะนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ หรือกำลังซ้อมดนตรี ระวังความตึงเครียดของกล้ามเนื้อและความเจ็บปวด และหาทางลดอาการเหล่านั้น

  • ออกกำลังกายเบาๆ: ตั้งเป้าทำกิจกรรมเบาๆ (เช่น เดินเร็ว) อย่างน้อยวันละ 30 นาที

  • ออกกำลังกายปานกลาง: ออกกำลังกายระดับปานกลาง (เช่น ปั่นจักรยาน เต้น เตะฟุตบอล) ให้ได้ 150 นาทีต่อสัปดาห์

  • วอร์มอัพและคูลดาวน์: วอร์มอัพร่างกายก่อนซ้อมและการแสดง พักระหว่างซ้อม และคูลดาวน์หลังเล่นเสร็จ

  • นอนหลับพักผ่อน: นอนหลับอย่างมีคุณภาพให้เพียงพอ อย่างน้อย 6–8 ชั่วโมงต่อคืน

  • โภชนาการ: รับประทานอาหารให้ครบถ้วน เน้นผัก ผลไม้ และโปรตีน พร้อมทั้งดื่มน้ำเปล่ามากๆ

  • ปรึกษาแพทย์: หากมีความกังวลเกี่ยวกับสุขภาพ หรือรู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติ ให้ปรึกษาแพทย์ประจำตัว (GP) และ อย่าลืมบอกแพทย์ว่าคุณเป็นนักดนตรี เพื่อให้แพทย์ให้คำแนะนำที่ตรงจุด หรือส่งต่อไปยังแพทย์เฉพาะทางที่เหมาะสม


2. สุขภาพจิต (Mental Health)

สุขภาพจิตที่ดี ไม่ใช่แค่การรู้สึกบวก (Positive) เท่านั้น แต่ยังรวมถึงหลัก PERMA Model (Seligman, 2011):

  • Positive Emotion: ความรู้สึกบวก

  • Engagement: การมีส่วนร่วมและจดจ่อกับสิ่งรอบตัว

  • Relationships: การสร้างและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่น

  • Meaning: การค้นหาความหมายและเป้าหมายในสิ่งที่เราทำ

  • Accomplishment: ความรู้สึกประสบความสำเร็จ

แนวทางเสริมสร้างสุขภาพจิต:

  • เชื่อมโยงกับผู้อื่น: ติดต่อหาคนที่ไม่ได้คุยด้วยมานาน

  • อย่ากลัวที่จะคุยกับผู้เชี่ยวชาญ: หากต้องการความช่วยเหลือ สามารถรับบริการคำปรึกษาเชิงลึกได้ (เช่น บริการให้คำปรึกษาภายในของ RCM หรือแพลตฟอร์ม Togetherall)

  • ทำกิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหว: สุขภาพกายและสุขภาพจิตมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด การดูแลอย่างใดอย่างหนึ่งจะช่วยให้อีกอย่างดีขึ้นด้วย

  • สังเกตและชื่นชม: มองหาเรื่องที่คุณประทับใจหรือภาคภูมิใจ อย่าปล่อยให้ความสุขเล็กๆ หรือความสำเร็จเล็กน้อยผ่านไปโดยไม่ใส่ใจ

  • เรียนรู้สิ่งใหม่: แม้นักดนตรีจะเรียนรู้ทุกวันจนบางครั้งรู้สึกหนักเกินไป ให้ลองพักด้วยการศึกษาความสนใจด้านอื่นๆ สัก 1 ชั่วโมง

  • แบ่งปันและขอบคุณ: หาทางทำสิ่งดีๆ ให้ผู้อื่น หรือแสดงความขอบคุณต่อสิ่งที่ผู้อื่นทำให้คุณ


3. การปกป้องระบบการได้ยิน (Healthy Hearing)

การได้ยินของเราจะค่อยๆ เสื่อมลงตามธรรมชาติเมื่ออายุมากขึ้น แต่กระบวนการนี้จะเร็วขึ้นหากสัมผัสกับเสียงดังเป็นเวลานาน ซึ่งเป็นสิ่งที่นักดนตรีต้องเจอเป็นประจำ

  • ระวังเรื่องเวลาและระดับเสียง: ไม่ใช่แค่มองว่าเสียงดังแค่ไหน แต่ต้องระวังระยะเวลาที่สัมผัสเสียงนั้นด้วย

  • ลดระดับเสียงเมื่อทำได้: เบาเสียงหูฟัง ฝึกซ้อมแบบ pianissimo (เสียงเบา) หรือติดแผ่นซับเสียงในห้องซ้อม

  • ใช้ปลั๊กอุดหูสำหรับนักดนตรี (Custom-fitted musicians' earplugs): อุปกรณ์นี้ช่วยลดความดังโดยไม่ทำให้ระดับความถี่โน้ตบิดเบือน มีประโยชน์มากเวลาซ้อมรวมวง

  • ตรวจเช็กการได้ยิน: เข้ารับการตรวจการได้ยินกับนักแก้ไขการได้ยิน (Audiologist) หากมีข้อสงสัย การสูญเสียการได้ยินอาจเกิดขึ้นอย่างถาวร จึงควรรีบป้องกันก่อนจะกระทบการเล่นดนตรี


4. การซ้อมอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย (Healthy Practising)

นักดนตรีมักจะผลักดันตัวเองอย่างหนัก จึงต้องระวังไม่ให้ใช้งานร่างกายและจิตใจเกินขีดจำกัด

  • กำหนดเป้าหมาย: วางเป้าหมายระยะยาว (หลักปี), ระยะกลาง (หลักเดือน) และระยะสั้น (หลักวันและสัปดาห์)

  • ตั้งเป้าหมายแบบ SMART Goals:

    • S - Specific (เฉพาะเจาะจง): ต้องการทำอะไรให้สำเร็จแบบชัดเจน?

    • M - Measurable (วัดผลได้): จะรู้ได้อย่างไรว่าเข้าใกล้เป้าหมายหรือทำสำเร็จแล้ว?

    • A - Achievable (ทำได้จริง): เป้าหมายนี้เป็นไปได้จริงหรือไม่?

    • R - Relevant (สอดคล้อง): เป้าหมายระยะสั้นช่วยให้บรรลุเป้าหมายระยะยาวหรือไม่?

    • T - Timely (มีกรอบเวลาชัดเจน): นี่คือขั้นตอนที่ควรทำก่อนใช่หรือไม่ หรือข้ามขั้นตอนไป?

  • วางแผนเวลาซ้อมอย่างมีกลยุทธ์: พยายามหลีกเลี่ยงการซ้อมในเวลาที่ร่างกายหรือจิตใจเหนื่อยล้า

  • ประเมินผล: ทบทวนว่าบรรลุเป้าหมายหรือไม่ หากไม่บรรลุให้ปรับแผนใหม่

  • เฉลิมฉลอง: ให้เวลาร่วมยินดีกับตัวเองเมื่อทำตามเป้าหมายสำเร็จ!


5. การสร้างเส้นทางอาชีพที่ยั่งยืน (Healthy Careers)

นอกจากการดูแลสุขภาพแล้ว การรับมือกับความกดดันในการเตรียมตัวสู่อาชีพจริงก็เป็นสิ่งสำคัญ (สนับสนุนโดย RCM Creative Careers Centre):

  • หาแรงบันดาลใจ: ดูตัวอย่างจากผู้คนทั้งในและนอกวงการดนตรี ว่าเขารับมือกับสถานการณ์ต่างๆ อย่างไร แล้วนำมาปรับใช้

  • จัดการเรื่องการเงิน: เรื่องเงินเป็นสาเหตุของความเครียดได้มาก ให้ใช้เวลาทำความเข้าใจการเงินของตัวเองและช่องทางการสร้างรายได้ของนักดนตรี

  • ทบทวนทักษะ: สำรวจทักษะที่มี ทักษะที่อยากพัฒนา และวิธีนำทักษะเหล่านั้นไปประยุกต์ใช้ในอาชีพ

  • สร้างเครือข่ายสนับสนุน: ไม่มีใครสร้างอาชีพได้โดยลำพัง ค้นหาที่ปรึกษา (Mentors) และกัลยาณมิตรทั้งในและนอกวงการ

  • เปิดรับเทคโนโลยี: ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเพื่อสร้างโอกาสใหม่ๆ และเข้าถึงผู้ชมกลุ่มใหม่


6. การแสดงบนเวทีอย่างสมบูรณ์แบบ (Healthy Performance)

การแสดงสดอาจเป็นเรื่องน่ากลัว และการเดินออกไปหน้าเวทีเพื่อเผชิญหน้ากับผู้ชมหรือกรรมการอาจทำให้รู้สึกรับไม่ไหว

  • ซ้อมเพื่อการแสดงจริง: จำลองบรรยากาศการซ้อมให้เหมือนการแสดงจริง เช่น การอัดวิดีโอตัวเอง หรือใส่ชุดที่จะใช้แสดงจริงในการซ้อม

  • วางแผนขั้นตอนหลังเวที (Backstage Routine): เตรียมวิธีควบคุมสมาธิและอารมณ์ก่อนขึ้นแสดง

  • จินตภาพ (Visualization): นึกภาพการแสดงในแบบที่เราอยากให้เป็น โดยโฟกัสที่ความเป็นไปได้ในแง่บวก ไม่ใช่แง่ลบ

  • หลีกเลี่ยงสารเสพติดและแอลกอฮอล์: ไม่ควรใช้สิ่งเหล่านี้เพื่อลดความวิตกกังวล เพราะจะก่อให้เกิดปัญหาตามมาในระยะยาว

  • ระบายความกังวล: พูดคุยเรื่องความกังวลให้ผู้อื่นฟัง คุณไม่ได้เผชิญความกดดันนี้อยู่คนเดียว และผู้อื่นสามารถช่วยเหลือคุณได้


Waddell, G. (2020, Autumn). Being a healthy musician. Upbeat, Royal College of Music. https://www.rcm.ac.uk/upbeat/articles/healthymusician.aspx

ความคิดเห็น


bottom of page